จัดฟันบางนา : ยางจัดฟันคืออะไร ทำไมต้องเปลี่ยน

จัดฟันบางนา : ยางจัดฟันคืออะไร ทำไมต้องเปลี่ยน การจัดฟัน ไม่ใช่มีแค่เปลี่ยนยางไปวันๆ อย่างที่บางคนเข้าใจ แต่ยังมีอะไรอีกมากมาย ซ่อนอยู่เบื้องหลังลวดและยาง ซึ่งเป็นสิ่งที่คนไข้มองไม่เห็น เชนไม่ใช่เครื่องประดับปาก คนไข้ไม่สามารถเลือกใส่เชนได้เองตามใจชอบ การจะได้ใส่เชนหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับความผิดปกติของการสบฟัน และแผนการรักษาของทันตแพทย์ จุดประสงค์ของการใส่เชน ไม่ใช่เพื่อทำให้ฟันเคลื่อนเร็วขึ้น อย่างที่บางคนเข้าใจ หน้าที่ของเชนคือ การให้แรงสำหรับเคลื่อนฟัน เหมือนเครื่องมือจัดฟันชนิดอื่นๆ ทั่วไป

ยางจัดฟันทำหน้าที่อะไร

“ยางจัดฟันสีไหนดี”
“รีวิวสียางจัดฟัน”
“ใส่ยางจัดฟันสีไหนสวย”
“สียางจัดฟันที่ทำให้หน้าขาว”
“เลือกสียางจัดฟันให้เข้ากับหน้า”
“สียางจัดฟันสำหรับคนผิวคล้ำ”

จากคำถามยอดนิยมด้านบน มันทำให้เรารู้ว่า บางคนมีความคิดสร้างสรรค์ และจริงจังมาก ในการเลือกสียางจัดฟัน

แต่ในทางตรงกันข้าม สำหรับบางคนแล้ว การเลือกสียางกลับกลายเป็นเรื่องไร้สาระ ซึ่งอันนี้ก็แล้วแต่ความชอบของแต่ละคน แต่ทราบกันหรือไม่ว่า ยางสีสวยเหล่านี้คืออะไร มันมีหน้าที่อะไร

ยางจัดฟัน มีกี่แบบ
ยางส่วนใหญ่ที่เราใช้ในการจัดฟัน มีทั้งหมด 3 แบบคือ

ยางมัดเครื่องมือ
เชน
ยางดึงฟัน
โดยที่ยางแต่ละแบบ ก็จะมีหน้าที่ และวิธีใช้แตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับความผิดปกติในการสบฟันของคนไข้ ขึ้นอยู่กับแผนการรักษา ขึ้นอยู่กับความรู้และประสบการณ์ของทันตแพทย์ ในการนำยางแต่ละแบบไปประยุกต์ใช้งาน

เครื่องมือจัดฟันยอดนิยม
เครื่องมือโลหะแบบติดแน่น (Metal Braces) ที่มัดด้วยยางสารพัดสี คือเครื่องมือจัดฟันที่นิยมใช้กันมากที่สุด เนื่องจากเครื่องมือชนิดนี้มีประสิทธิภาพดี มีข้อจำกัดน้อย และราคาไม่แพง มีความคุ้มค่าคุ้มราคา มันจึงได้รับความนิยมมากที่สุด

เมื่อพูดถึงการจัดฟัน คนทั่วไปก็จะนึกถึงเครื่องมือชนิดนี้

นอกจากนั้น เครื่องมือจัดฟันแบบไม่มัดยาง รวมทั้งเครื่องมือแบบใส ที่ถอดเข้าออกได้ ก็สามารถใช้ยางจัดฟันทั้ง 3 แบบได้เช่นกัน ทุกอย่างขึ้นอยู่กับความรู้และประสบการณ์ของทันตแพทย์

โอริง ยางมัดเครื่องมือ
ยางแบบแรก คือยางที่เราใช้กันมากที่สุด นั่นก็คือยางมัดเครื่องมือ (Elastic Ties) หรือบางคนเรียกโอริง (O-ring) มีลักษณะเป็นห่วงกลมขนาดเล็ก มีความยืดหยุ่นค่อนข้างน้อย และมีสารพัดสีให้เลือก

ยางมัดเครื่องมือ ทำหน้าที่เป็นตัวยึด (Ligatures) ระหว่างแบร็กเก็ต (Brackets) กับลวด (Archwire) เพื่อให้ลวดค่อยๆ เคลื่อนฟันไปสู่ตำแหน่งที่เหมาะสม โดยใช้แรงและหลักการทางชีวกลศาสตร์ ซึ่งทันตแพทย์เป็นผู้ออกแบบแรงเหล่านี้

การจัดฟัน ไม่ใช่แค่เอาเครื่องมือมาติดเฉยๆ แล้วปล่อยให้เครื่องมือทำงานเอง ปล่อยให้ฟันเคลื่อนเองไปตามลวด หรือเอะอะอะไรก็ดึงแต่ฟัน โดยที่ไม่ต้องคิดอะไรเลย

ทำไมต้องเปลี่ยนยาง
ข้อกำจัดของยางคือ มันจะเสียความยืดหยุ่น สูญเสียแรง และเสื่อมสภาพภายในเวลาไม่นานนัก ส่งผลให้การเคลื่อนฟันไม่มีประสิทธิภาพ

ดังนั้นจึงต้องมีการเปลี่ยนยางทุกๆ ครั้งที่เรามาปรับเครื่องมือ นอกจากนั้นยังมีปัญหายางขาด ยางเปลี่ยนสีตามอาหารและเครื่องดื่ม

บางคนเลือกยางสีขาว สีใส แต่พอผ่านไปสักพัก ยางก็จะกลายเป็นสีน้ำตาลอ่อน ตามชา กาแฟ แกงเหลือง เป็นต้น และในคนที่แปรงฟันไม่ค่อยสะอาด ยางเหล่านี้จะเป็นที่สะสมของคราบจุลินทรีย์ได้ง่าย ทำให้มีกลิ่นเหม็น ซึ่งไม่ดีแน่นอน